Κυκλοφορία. Κυκλοφορία…αγάπης (Γράφει ο Αλέξανδρος Μακρίδης)

Πέμπτη μεσημέρι στο έμπα του Δεκέμβρη. Ράθυμοι και νωχελικοί οι ρυθμοί της μικρής μας πόλης. Προσμένει με αγωνία τη χριστουγεννιάτικη αύρα να την τυλίξει. Μπαίνω στο αυτοκίνητο. Το όχημα του άγχους και του ονείρου… ανάλογα. Όχι για βόλτα. Θα διασχίσω την πόλη για να βρεθώ στην αντίπερα πλευρά της, στη Χλόη. Διαδρομή ρουτίνας. Δεν είναι δα και τόσο τεράστια η πόλη μας. Κίνηση ελάχιστη. Κι όμως στην πορεία μου αναγκάζομαι να σταματήσω. Μπροστά σταματημένα δύο λεωφορεία. Αδυνατούν να προχωρήσουν γιατί, ως συνήθως, κάποιος οδηγός Ι.Χ. έχει αφήσει το όχημά του στη μέση του δρόμου, χαρακτηριστικό του Νεοέλληνα…. Αρχίζω να εξοργίζομαι… φουντώνω…

Μια διαδρομή πέντε λεπτών επεκτείνεται χρονικά… Προσπαθώ να βρω τεχνικές χαλάρωσης. Σκέφτομαι την λίμνη, τους παφλασμούς των κυμάτων της. Η πόλη τούτη σου προσφέρει την ομορφιά της όλες τις εποχές του χρόνου. Και είναι αρχές Δεκέμβρη, αρχές χειμώνα. Ταξιδεύω.. Ταξιδεύω  με εικόνες  του λευκού πέπλου που έπονται… Ταξιδεύω… Ταξιδεύω με τους ήχους των Ραγκουτσαριών που ήδη ακούγονται…

Μια άλλη εικόνα διακόπτει απότομα την περιπλάνησή μου. Όμορφη και ζεστή ξετυλίγεται μπροστά μου. Μια οικογένεια Σύριων σημώνει το αυτοκίνητό μου. Είναι εποχές προσφυγιάς, και ακούσιας και εκούσιας μετανάστευσης .Όμορφο το νεαρό ζευγάρι με τα δυο μικρά τους παιδιά! Οι γονείς τους , παιδιά και οι ίδιοι τους δεν ξεπερνούν τα 25 χρόνια… Άφησαν τη δικιά τους ζωή πίσω τους…σε μια χώρα ρημαγμένη από τον πόλεμο και τις έριδες των δυνατών τούτης της γης. Και κρατούν σφιχτά τις νέες πνοές, τα παιδιά τους. Η νεαρή γυναίκα φορά τη “μπούργκα” όμως με σύγχρονο, δυτικό τρόπο ντυσίματος αγκαλιά με το μωρό της.  Και ο νεαρός άνδρας,  πατέρας, κρατά στο χέρι την ελπίδα του, τον μικρό του γιο.. Είναι δεν είναι τριών χρονών το αγοράκι του….

Περνούν μπροστά από το αυτοκίνητό μου. Μπαίνουν στο απέναντι κατάστημα κινητής τηλεφωνίας. Ανοίγουν την γυάλινη πόρτα και βρίσκονται εντός του. Ξένοι σε ξένο τόπο. Κι όμως… Στην είσοδό τους μια κοπέλια, η υπάλληλος  του καταστήματος σηκώνεται αυθόρμητα από τη θέση της. Παρακολουθώ… Τρέχει. Τρέχει λες και θέλει να ξορκίσει το κακό των αδυνάτων τούτου του κόσμου. Και αγκαλιάζει. Αγκαλιάζει το τρίχρονο αγοράκι των Σύριων. Σαστίζω… Δεν το περίμενα. Το σηκώνει ψηλά. Του δείχνει το δέντρο. Το δέντρο των Χριστουγέννων του καταστήματος. Στιγμές που το ποτάμι της ανθρωπιάς διαχέεται. Στιγμές που το πνεύμα των Χριστουγέννων συναδερφώνει λαούς και γκρεμίζει τείχη. Άνθρωποι είναι. Και οι μουσουλμάνοι και οι χριστιανοί! Μια πράξη αυθόρμητη, μια πράξη αγάπης  που κατακρημνίζει στερεότυπα… Και το αστέρι του χριστουγεννιάτικου δέντρου φωτίζει, φωτίζει τώρα περισσότερο…λάμπει. Δεν χορταίνω να βλέπω. Να βλέπω την αγάπη των απλών ανθρώπων να ξεχειλίζει…

Ακούγονται κλάξον…Γυρίζω στην πραγματικότητα του δρόμου. Οι οδηγοί πίσω μου αρχίζουν να κορνάρουν. Το δικό μου πλέον αμάξι εμποδίζει την κυκλοφορία… την κυκλοφορία της αγάπης.

Καστοριά 08/12 2016

Με τιμή

 Αλέξανδρος Μακρίδης

Εκπαιδευτικός στο ΓΕ.Λ. Άργους Ορεστικού

Πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Καστοριάς

Δημοσιεύτηκε στην εφ. Φωνή της Καστοριάς, φ. 30/12/2016

25 Νοεμβρίου: 

Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας 
κατά των Γυναικών

Έκθεση Φωτογραφίας με τίτλο «Εκείνη»

Άραγε εάν κανείς δεν περίμενε τίποτα από εσένα, πώς θα ήθελες να είσαι;

Πώς νιώθεις όταν βλέπεις κάτι που δεν έχεις συνηθίσει; Μήπως η συνήθεια σημαίνει φυσιολογικότητα; Ή μήπως η φυσιολογικότητα σημαίνει περιορισμός;

Κάθε νέα ζωή έρχεται ανεμπόδιστη στον κόσμο. Δίχως προσδοκίες, δίχως προϋποθέσεις. Απλά υπάρχει και γίνεται. Πολλές φορές όμως τα έμφυλα στερεότυπα είναι εκεί για να βάλουν τρικλοποδιά και να δημιουργήσουν συνθήκες μέσα από τις οποίες κρίνεται η αξία μας. Ποια είναι αυτά τα στερεότυπα; Πώς προσδιορίζουν τη συμπεριφορά μας; Πόσο τους επιτρέπουμε να μας αξιολογούν; Πώς απεικονίζονται στην καθημερινότητά μας;

Το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών και ο Δήμος Καστοριάς, 

σε συνεργασία με τη Φωτογραφική Λέσχη Καστοριάς και τον Σύνδεσμο Φιλολόγων Καστοριάς, 

με αφορμή την 25η Νοεμβρίου-Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών- 
σας προσκαλούν στην Έκθεση Φωτογραφίας με τίτλο «Εκείνη» 

την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2016 και ώρα 18.00 

στο Αρχοντικό Βέργου (Αϊδήτρας 12).

Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό 25-26-27 Νοεμβρίου 2016, ώρες 17.00-21.00. 

Είσοδος δωρεάν

Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών Θυμάτων Βίας Δήμου Καστοριάς

Με αφετηρία την ΟΔΥΣΣΕΙΑ.. Θεατρικό Εργαστήρι για φιλολόγους

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Καστοριάς διοργανώνει θεατρικό εργαστήρι για την προσέγγιση της λογοτεχνίας με αφορμή την Οδύσσεια με εμψυχώτρια την εκπαιδευτικό Μαρία Μουστάκα. Το εργαστήριo θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015, ώρα 18:30 στον χώρο του Κέντρου Ενημέρωσης και Πρόληψης κατά των Ναρκωτικών "ΔΙΕΞΟΔΟΣ" (Αθαν. Διάκου & Θουκυδίδου).

Με αφετηρία το βιβλίο της Μαρίας Αγγελίδου, «Οδύσσεια, η πολυμήχανη ιστορία» και αξιοποιώντας το Εκπαιδευτικό Δράμα, οι συμμετέχοντες καλούνται μέσα από ένα βιωματικό ταξίδι να προσεγγίσουν έννοιες όπως μνήμη, εθισμός, εμπιστοσύνη, ομαδικότητα.

Στο εργαστήριo μπορούν να συμμετέχουν έως 20 φιλόλογοι που εργάζονται σε σχολεία όλων των βαθμίδων.

Όσοι συνάδελφοι ενδιαφέρονται παρακαλούμε να δηλώσουν συμμετοχή είτε με τη βοήθεια των συνδέσμων-εκπροσώπων του ΣΦΚ σε κάθε σχολείο είτε απευθείας στο e-mail του Συνδέσμου Φιλολόγων (synfikas@gmail.com) ή στο τηλέφωνο 6944774417 (Διονυσία Νημά) έως τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2015.

Εάν οι δηλώσεις συμμετοχής είναι περισσότερες θα γίνει κλήρωση.

Για οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία μη διστάσετε να απευθυνθείτε στα μέλη του Δ.Σ. του Συνδέσμου Φιλολόγων, είτε απευθείας είτε μέσω των εκπροσώπων μας.

Γιατί η λογοτεχνία κακοπαθαίνει στα σχολεία

 Της ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

Παραμονές της -τόσο καθυστερημένης- έναρξης της ακαδημαϊκής χρονιάς κι ενώ ο αναβρασμός στα ιδρύματα δεν λέει να κοπάσει, το Τμήμα Φιλολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου κατάφερε να οργανώσει ένα τριήμερο επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Η νεοελληνική λογοτεχνία στην κοινωνία και την εκπαίδευση σήμερα», που ολοκληρώνεται το Σάββατο στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, με τη συμμετοχή δεκάδων πανεπιστημιακών - ανάμεσά τους οι Ερη Σταυροπούλου, Τάκης Καγιαλής, Βενετία Αποστολίδου, Μίλτος Πεχλιβάνος, Δώρα Μέντη, Σωτηρία Σταυρακοπούλου, Βρασίδας Καραλής και Παναγιώτης Ροϊλός. 

Τα προγράμματα σπουδών, οι τρόποι διδασκαλίας, ο «λογοτεχνικός κανόνας» όπως περνάει στα ανθολόγια και η ενίσχυση της φιλαναγνωσίας είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που τίθενται επί τάπητος, μαζί με ανακοινώσεις που μεταφέρουν παραδείγματα από την Κύπρο, την Τουρκία, την Αυστραλία καθώς και την εμπειρία από μαθήματα σε ξενόγλωσσους φοιτητές.

 

30% βιβλιοφάγοι

Αλίμονο, το ότι οι Ελληνες μαθητές δεν διατηρούν και τις καλύτερες σχέσεις με τη λογοτεχνία αποτελεί, χρόνια τώρα, κοινό μυστικό. Στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, από σχετική έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, με την ευθύνη της Χριστίνας Αργυροπούλου, στην οποία συμπληρώθηκαν πάνω από 25.000 ερωτηματολόγια, το ποσοστό των μαθητών Γυμνασίου που ομολόγησαν ότι διαβάζουν λίγο ή καθόλου έφτανε το 75%.

Οπως δήλωναν οι περισσότεροι, μολονότι η διδακτέα λογοτεχνική ύλη ανταποκρίνεται αρκετά στα ενδιαφέροντά τους, σπανίως τους ανοίγει την όρεξη για ν' ανατρέξουν και σ' άλλα έργα των συγγραφέων που ανθολογούνται στα εγχειρίδια.

Στα ερωτηματολόγια, ωστόσο, που είχαν συμπληρωθεί από εκπαιδευτικούς, το ποσοστό εκείνων που δήλωναν ότι δεν διαβάζουν καθόλου ήταν μηδενικό. Μόνο 11 στους 100 παραδέχονταν πως διαβάζουν ελάχιστα, ενώ κατά 30% εμφανίζονταν βιβλιοφάγοι! Είναι ν' απορεί κανείς: αν η λογοτεχνία είναι τόσο σημαντική για τους ίδιους, πώς και δεν καταφέρνουν να την κάνουν ελκυστική για τα παιδιά;

Στη χθεσινή εναρκτήρια συζήτηση του συνεδρίου, η παραπάνω έρευνα δεν μνημονεύτηκε. Ο δοκιμιογράφος Σταύρος Ζουμπουλάκης, πάντως, με πολύχρονη θητεία στη μέση εκπαίδευση κι ο ίδιος, ήταν κατηγορηματικός: «Οντως, η απόλαυση της λογοτεχνίας χάνεται στα σχολεία. Είναι ελάχιστες οι ευτυχισμένες στιγμές της στις τάξεις, κι αυτό επειδή δεν τη διαβάζουν οι ίδιοι οι καθηγητές»...

Τόσο ο Ζουμπουλάκης όσο και ο συγγραφέας Θανάσης Βαλτινός, ο Κύπριος ποιητής Κυριάκος Χαραλαμπίδης, η δημοσιογράφος Λαμπρινή Κουζέλη και οι κριτικοί Βαγγέλης Χατζηβασιλείου και Ελισάβετ Κοτζιά, κλήθηκαν ν' απαντήσουν σ' ένα μάλλον ρητορικό ερώτημα -«Αξίζει να μιλούμε και να γράφουμε για τη λογοτεχνία σήμερα;»- κι όπως αναμενόταν, με τον δικό του τρόπο ο καθένας, όλοι απάντησαν θετικά. Οπως το έθεσε ο Κ. Χαραλαμπίδης, «είναι σαν να ρωτάς αν αξίζει να ζεις και να αναπνέεις», ενώ ο Βαλτινός, κρίνοντας κι από τον εαυτό του, διαβεβαίωσε πως «η λογοτεχνία μάς κάνει πολύ καλύτερους ανθρώπους απ' ό,τι θα ήμασταν αν δεν διαβάζαμε».

«Σε περιόδους κρίσης το διάβασμα προσφέρει μεγαλύτερη ποσότητα αυτογνωσίας», υπερθεμάτισε η Κοτζιά. «Πολύ φοβάμαι», είπε, «πως η ελληνική κοινωνία υπήρξε συχνά μισαλλόδοξη και ρατσιστική.

Ανοιχτή και φιλάνθρωπη

»Τη δεκαετία του '50, που δεν υπήρχαν ακόμα ξένοι ανάμεσά μας, η ελληνική μισαλλοδοξία επινόησε ανύπαρκτες ρατσιστικές διακρίσεις, βαφτίζοντας τους ηττημένους του Εμφυλίου Βούλγαρους και ΕΑΜοβούλγαρους. Η λογοτεχνία της εποχής, όμως, φάνηκε πιο ανοιχτή απέναντι στον "άλλο" -τον αριστερό, τον Εβραίο-, όπως ανοιχτή και φιλάνθρωπη στάθηκε και τη δεκαετία του '80 με τους μετανάστες, σε αντίθεση με τη στάση μεγάλου τμήματος του πληθυσμού». Αντίστοιχα κριτική στάθηκε η λογοτεχνία μας απέναντι στις κακοδαιμονίες που οδήγησαν στην κρίση και μάλιστα «σε ανύποπτο χρόνο, στην περίοδο των παχιών αγελάδων», σύμφωνα με τον Χατζηβασιλείου, ο οποίος έδωσε κι έναν πληθωρικό κατάλογο πρόσφατων έργων στα οποία καθρεφτίζονται όσα μας ταλανίζουν σήμερα.

Αν μη τι άλλο, όπως επεσήμανε η Λ. Κουζέλη, στα χρόνια της κρίσης, το Διαδίκτυο -όπου έχει μεταφερθεί πλέον σημαντικό κομμάτι του δημόσιου λόγου περί λογοτεχνίας- προσφέρει νέες δυνατότητες δημιουργικής έκφρασης, πολλαπλασιάζονται οι λέσχες ανάγνωσης και τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής, θεσπίζονται βραβεία για πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς, ο κόσμος ανακαλύπτει τις βιβλιοθήκες κι, εν μέσω μεγάλων εκδοτικών ανατροπών, βλέπουμε να ξεφυτρώνουν κάθε τόσο μικροί ποιοτικοί οίκοι και βιβλιοπωλεία. Μ' άλλα λόγια, την ώρα που κατακρημνίζεται η οικονομία, η λογοτεχνία βρίσκει τρόπους για να κυκλοφορεί.

Πηγή:  http://www.enet.gr/

Εποχές και Συγγραφείς - Οδυσσέας Ελύτης (Αρχείο ΕΡΤ)

Άξιον Εστί - Το δοξαστικό

Μια αναφορά στο ομώνυμο έργο του Οδυσσέα Ελύτη: «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το φως και η πρώτη / χαραγμένη στην πέτρα ευχή του ανθρώπου.....» ..... μιλάει γι' αυτόν τον κόσμο «τον μικρό τον Μέγα»και δοξάζει επί ίσοις όροις, όπως σημείωνε ο ίδιος ο ποιητής έναν μυθικό νεοελληνικό κόσμο άλλοτε θλιμμένο και άλλοτε χαρωπό. Έτσι η Ελλάδα παρουσιάζεται όχι σαν εθνική αξία, αλλά σαν αίσθηση με άπειρες αντιστοιχίες.υ στο ταξίδι ανάμεσα στους ανθρώπους, στα πάθη και τις ιδέες, αγωνίζονται ν’ ανεβάσουν τη ζωή στην κορυφή του Χρέους και να γίνουν ‘’άξιοι γιοι του ανθρώπου’’.

Λογοτεχνία και Η/Υ

ICT literature Dimitra from Tassos Matos

Ψηφιοποιημένα σχολικά βιβλία Λογοτεχνίας (1884-1977)

Στην ιστοσελίδα http://users.sch.gr/chkoumpar/ αναρτήθηκαν σε ψηφιακή μορφή 129 "Νεοελληνικά Αναγνώσματα", τα οποία συγκροτούν το διασωσμένο και προσωπικό, πλήρες κατά το δυνατόν, Αρχείο της Χρ. Κουμπάρου-Χανιώτη. Πρόκειται για τα σχολικά εγχειρίδια που διδάσκονταν στην Ελλάδα για το μάθημα των "Νέων Ελληνικών" (Λογοτεχνίας) από το 1884 έως το 1977 στους κύκλους εκπαίδευσης που αντιστοιχούν στη σημερινή Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

     Ο αναγνώστης/ερευνητής σε αυτό το ψηφιοποιημένο Αρχείο μπορεί να βρει 4.000 έργα 500 περίπου συγγραφέων που ανθολογούνται και έτσι να μελετήσει την ιδεολογική κατεύθυνση και τη θεωρητική συγκρότηση του μαθήματος. Επιπλέον, ο εκπαιδευτικός της πράξης έχει πλέον διαθέσιμο ένα πλούσιο υποστηρικτικό υλικό για τη διδασκαλία του μαθήματος της Λογοτεχνίας και μάλιστα σύμφωνα με τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα για τα Πιλοτικά Γυμνάσια και την Α΄ Λυκείου.

          Για τους ειδικούς ερευνητές διατίθενται δωρεάν τρία DVDs με αυτά τα ψηφιοποιημένα σχολικά εγχειρίδια και δύο σχετικές μονογραφίες.

Πληροφορίες:  

ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ, Δ/ΝΣΗ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ

Χρ. Κουμπάρου, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων

chkoumpar@sch.gr

Ιστοσελίδα: http://users.sch.gr/chkoumpar/

Αρ. τηλεφ.: 2104176795 και 6978004463

Καβάφης: Ο συλλέκτης των λέξεων

Νεράιδος, αιματοπίνης, αερικό, μανούβρα, κωμόδρομος, ούζο, μονόκλ, πλαφόν... Είναι μερικά από τα λήμματα του λεξικού που έγραψε ο ποιητής για δική του χρήση.

 Γεννημένος στην Αλεξάνδρεια και μεγαλωμένος στην Αγγλία, ο Καβάφης ήταν ένας Ελληνας της Διασποράς ο οποίος είχε το σύνδρομο του ανθρώπου που δεν έχει κατακτήσει τα ελληνικά του. Αυτή την ανασφάλειά του προσπαθούσε να την ξεπεράσει μελετώντας συστηματικά λεξικά, διαβάζοντας και σημειώνοντας κάθε άγνωστη ή ενδιαφέρουσα λέξη, κρατώντας σχολαστικές σημειώσεις για την ορθογραφία, την ερμηνεία και τα συμφραζόμενά της, όπως ένας κανονικός λεξικογράφος.

Για όλα αυτά έχουμε μαρτυρίες στο Αρχείο Καβάφη, όπου υπάρχουν δέκα φάκελοι άψογα ταξινομημένοι από τον ίδιο τον ποιητή, με 561 λήμματα τα οποία είχε αποδελτιώσει από τα διαβάσματά του: από εφημερίδες και περιοδικά, από λογοτεχνικά και χρηστικά κείμενα, από ιστορικές μελέτες και δημοτικά τραγούδια, από συλλογές με παροιμίες και από τον προφορικό λόγο, από τυχαίες κουβέντες που άκουγε στον δρόμο και από συζητήσεις.

Από το 1891 ως το 1917 ο Καβάφης συγκέντρωνε μεθοδικά λέξεις. Σημείωνε τη λέξη στην ονομαστική (στα ονόματα) ή στο πρώτο ενικό πρόσωπο (στα ρήματα), αντέγραφε το απόσπασμα του κειμένου στο οποίο είχε συναντήσει τη λέξη ή παρέθετε ολόκληρο το απόκομμα μιας εφημερίδας και ακολούθως έδινε την παραπομπή της προέλευσης. Αλλοτε έδινε εκτενή παραθέματα και αναλυτικές παραπομπές, αλλού μια σύντομη φράση και αόριστη παραπομπή, κάποιες φορές αντέγραφε βιαστικά και χρησιμοποιεί βραχυγραφίες.

Αποθησαύριζε λέξεις για δική του χρήση, για τα ποιήματά του, αλλά και προς χρήσιν των φίλων του. Σκόπευε μάλιστα να εκδώσει τη συλλογή αυτή και είχε ήδη έτοιμο ένα προσχέδιο εισαγωγής. Εκεί έγραφε: «Η αρχή αυτής της μικρής συλλογής λέξεων ήτο η επιθυμία να συμπληρώσω ένα Λεξικόν το οποίον μεταχειριζόμουν πολύ και το οποίον μ' εστάθη πολύ χρήσιμον. Ο διαπρεπής λόγιος ο οποίος το είχε συνθέσει περιέλαβε στο έργον του πολλές λέξεις της δημοτικής, περισσότερες από κανέναν άλλο λεξικογράφο που θυμούμαι. Το λεξικόν του, καθώς είπα, μ' εστάθη πολύ χρήσιμον, και απεφάσισα, οσάκις συναντούσα καμμιά λέξι έμορφη ή εκφραστική που να μη βρίσκεται εντός αυτού, να την αντιγράφω σ' ένα χαρτάκι και να παραθέτω και την φράσι ανάμεσα που βρίσκεται, και να βάζω το χαρτάκι μες στο Λεξικό, ώστε έτσι το βοηθητικόν μου βιβλίον να γίνεται ακόμη βοηθητικώτερο. Οι λέξεις που σύναζα ήσαν κυρίως της δημοτικής...».

 Στο λεξικό αυτό είχε αναφερθεί ο Γ. Π. Σαββίδης σε δημοσίευμά του το 1963 στη «Νέα Εστία» και σε ανακοίνωσή του το 1983, συνοδευόμενη από κατάλογο των λέξεων. Η έκδοση του λεξικού, η οποία ήταν στα σχέδιά του, πραγματοποιείται από τον νεοελληνιστή του Πανεπιστημίου της Κύπρου Μιχάλη Πιερή, παλαιό μαθητή του Σαββίδη, και είναι μία από τις σημαντικές καβαφικές εκδόσεις που περιμένουμε μέσα στο 2013.

Εχει ενδιαφέρον να δούμε ποιες λέξεις αποδελτιώνει ο Καβάφης και από πού, τι προκαλεί την προσοχή του, πώς σχολιάζει κάποια λήμματα, ποια ήταν τα διαβάσματά του. Η ιδιωματική σημασία της λέξης «νερό» του είναι άγνωστη και σημειώνει σε δελτίο: «"νερό": πλύσιμον. "Τώκαμε ένα νερό". / "Δεν χρειάζεται πολύ πλύσιμο. Κάμ' το ένα νερό και φθάνει"».

Τα κρητικά «διαταύτως», «τίβοτσι», τα κυπριακά «διάβαν», «δομή», «κωμόδρομος», «μακρύσιν», «σήζινος», το αιγυπτιώτικο «οκέλλα», το πολιτικό «κέρατσος» και άλλες διαλεκτικές λέξεις βρίσκονται στο λεξικό μαζί με το «ούζο», το «ηλεκτρόνιο», το «πλήρως», το «νεράιδος», το «αιματοπίνης», το «αερικό», το «μανούβρα», το «λαγουδέρα».

Αποδελτιώνει ξενικές λέξεις που κάνουν την εμφάνισή τους στο ελληνικό λεξιλόγιο, όπως «μονόκλ», «πλαφόν», «προφίλ», «ρεπερτόριον», «τραμ», «τσεκ», «φάρσα». Σε αρκετές από αυτές σχολιάζει τη χρήση τους ή τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρθηκαν στα ελληνικά. Στο λήμμα «μπουφώνος» σημειώνει: «Η λέξις "γελωτοποιός" δεν μπορεί να αντικαταστήσει το "μπουφώνος". Λέμε, "ο γελωτοποιός του βασιλέως", αλλά "κάμνει τον μπουφώνο"». Το σχόλιο που ακολουθεί δείχνει την ανεπτυγμένη γλωσσική του ευαισθησία και τον βαθμό στον οποίο κατέχει πλέον την ελληνική: «Ο Ducange (παραθέτων στίχον παλαιού ποιήματος "όσοι κι αν έτυχαν εκεί μαστόροι και μπουφούνοι") το γράφει "μπουφούνος", αλλά νομίζω ότι η γραφή του είναι εσφαλμένη. Εν πάση περιπτώσει η προφορά "μπουφούνος" δεν είναι πλέον εν χρήσει».

Μετά το 1917 ο Αλεξανδρινός αισθάνεται ότι κατέχει τη γλώσσα και το λεξικογραφικό εγχείρημα ατονεί. Για τον σύγχρονο χρήστη της ελληνικής, για τον νέο ποιητή, ενδέχεται η αξία του Λεξικού Καβάφη να μην είναι μεγάλη. Για τη μελέτη του έργου του Καβάφη όμως είναι τεράστια. Πρόκειται στην ουσία για μια επίσκεψη στο εργαστήρι του ποιητή, για μια γνωριμία από πρώτο χέρι με τα υλικά του. «Μυθιστόρημα λέξεων» είχε αποκαλέσει ο Μιχάλης Πιερής σε αναλυτικό ρεπορτάζ του «Βήματος» στις 3.4.2011 αυτό το μικρό λεξικό. Ενα ιδιότυπο μυθιστόρημα που αφηγείται την έγνοια του ποιητή για τη γλώσσα, την αγωνία του και τις μεθοδικές προσπάθειές του για την κατάκτηση της ομιλούμενης ελληνικής.

Πηγή: Το Βήμα