''Ταξιδεύοντας με τη Λογοτεχνία'', από το Λύκειο Ανατολής Ιωαννίνων

Το βίντεο προβλήθηκε στο πλαίσιο της παρουσίασης του πολιτιστικού προγράμματος ''Ταξιδεύοντας με τη Λογοτεχνία''. Το πρόγραμμα υλοποίησαν μαθητές της Β΄Λυκείου κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2016-2017.

ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ

Αφιερωμένη στον Νίκο Καζαντζάκη ήταν η εκδήλωση, που προγραμμάτισε η Διεθνής Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών για την Διεθνή Γιορτή Ποιητών 2017. Στο ασφυκτικά γεμάτο αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης» του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50), στην Αθήνα, το Σάββατο 18 Μαρτίου (18.00), ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα του Διεθνούς Διαγωνισμού «ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΕΙΑ 2017» και βραβεύθηκαν οι νικητές σ’ όλα τα είδη του λόγου. Συμμετείχε η Χορωδία της «Παγκρητίου Ενώσεως», υπό τον Σωτήρη Δογάνη, ενώ συνόδευσε ο σολίστ κιθαρωδός Άγγελος Σείριος.

5μελής κριτική επιτροπή, στην οποία μετείχαν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Μπελέζος και ο καθηγητής Πανεπιστημίου στην Αμερική Αλέξανδρος Λεβαντής, απένειμε μεταξύ 200 λογοτεχνών από όλο τον κόσμο το Α΄βραβείο στον Παναγιώτη Κουμπούρα.

Τιμητική διάκριση έλαβε το ποίημα "ΑΣΤΡΩΝ ΤΑΠΙΑ", του Προέδρου του Συνδέσμου Φιλολόγων Καστοριάς, Αλέξανδρου Μακρίδη.

Άστρων Τάπια

Άστρα στον Ουρανό,

χοχλάδια στη Γη.

Στη μέση Συ χαράσσοντας με αέναο αγώνα

την Οδύσσειά σου.

Ακολουθείς τη στράτα των άστρων.

Καβάλα σε λευκό φαρί καλπάζεις.

Συναντάς το Όνειρο.

Στην πορεία Φως και Σκοτάδι αντιμάχονται.

Καρδιά και Λογική απομακρύνονται.

Αντικρύζεις ουράνια ύψη.

Κυρίαρχος ο Ιερός Τρόμος

αντάμα με το Δέος της Ζωής.

Κλείνεις το βιβλίο της Λογικής

στα ερμάρια των σκοτεινών αράδων

του Index Librorum Prohibitorum.

Ανοίγεις με το ταξίδι της Ποίησης

τη λευτεριά του Νου.

Θάμα φωτεινό ασκώνεται από την Τάπια Μαρτινέγκο.

Λευκά περιστέρια πετούν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Κομίζουν στον κόσμο τούτο

τα άνθη της Ανθρωπιάς.

Ο Ναζίμ Χικμέτ στην ελληνική δισκογραφία

Αν εξαιρέσουμε τον Ισπανό ποιητή Federico Garcia Lorca, που χωρίς αμφιβολία κατέχει την πρωτοκαθεδρία σε δημοφιλία ξένου ποιητή στην Ελλάδα, αμέσως μετά ακολουθεί μια τριάδα ξένων ποιητών που φαίνεται ν’ αποτελεί ισχυρή πηγή έμπνευσης για πολλούς Έλληνες μουσικούς. Πρόκειται για τον Γερμανό Μπέρτολτ Μπρεχτ, τον Χιλιανό Πάμπλο Νερούδα και τον Τούρκο Ναζίμ Χικμέτ.

O Ναζίμ Χικμέτ (1902-1963) άλλωστε, πολύ περισσότερο από τους υπόλοιπους, είχε ιδιαίτερους δεσμούς με την Ελλάδα κι ας προερχόταν από την αντίπερα όχθη! Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, μνημόνευε  συχνά την Ελλάδα στο έργο του κι εν γένει διαπνεόταν από έναν ισχυρό φιλελληνισμό, ο οποίος διασπά αποφασιστικά τα στεγανά που για ποικίλους λόγους ορθώθηκαν ανάμεσα στους δυο γειτονικούς λαούς. Ο Γιάννης Ρίτσος υπήρξε ο κύριος μεταφραστής του στην ελληνική γλώσσα και τη δική του μεταφορά επέλεξαν οι περισσότεροι μουσικοί που καταπιάστηκαν με την ευαίσθητη και λυρική γραφή του Χικμέτ.

Πρώτος ο Θάνος Μικρούτσικος, στην παρθενική του μάλιστα ολοκληρωμένη δισκογραφική εμφάνιση, ήταν αυτός που σύστησε τον Ναζίμ Χικμέτ στο ελληνικό μουσικόφιλο κοινό με τον πολυσήμαντο κύκλο τραγουδιών «Πολιτικά Τραγούδια» (LYRA, 1975). O δίσκος αυτός έκανε ισχυρή εντύπωση μόλις κυκλοφόρησε κι επέβαλε μεμιάς τον νέο συνθέτη αποσπώντας διθυραμβικά σχόλια. Φαίνεται όμως πως σημαντικό ρόλο σ’ αυτή την υποδοχή έπαιξε και ο ποιητικός λόγος που επιστρατεύτηκε με επιλεγμένα κείμενα του Γερμανού ποιητή Βολφ Μπίρμαν και του Ναζίμ Χικμέτ. Από τα έξι ποιήματα του Τούρκου ποιητή τα τρία («Μικρόκοσμος», «Αν η μισή μου καρδιά», «Το έπος του σεΐχη Μπεντρεντίν») βασίστηκαν σε μετάφραση του Γιάννη Ρίτσου, ενά τα υπόλοιπα τρία («Χιονίζει», «Η πιο όμορφη θάλασσα», «Αυτό είναι») σε μετάφραση του Γιώργου Παπαλεονάρδου. Η συγκλονιστική ερμηνεία της Μαρίας Δημητριάδη έδωσε ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στα διαχρονικά αυτά τραγούδια.

Ένα χρόνο μετά τα «Πολιτικά Τραγούδια» ο Θάνος Μικρούτσικος επανήλθε στον ποιητή μελοποιώντας το ποίημα «Ο εχθρός», το οποίο κυκλοφόρησε σε δίσκο 45 στροφών μαζί με το τραγούδι «Ρόζα Λούξεμπουργκ» σε στίχους του Μάνου Ελευθερίου (LYRA, 1976). Κι ενώ το τραγούδι του Μάνου Ελευθερίου στη συνέχεια ενσωματώθηκε στον κύκλο τραγουδιών «Τροπάρια για φονιάδες» (1977), δεν συνέβη κάτι ανάλογο με το τραγούδι του Χικμέτ, το οποίο περιορίστηκε σ’ αυτή την έκδοση. Ερμηνεύτρια και πάλι η Μαρία Δημητριάδη. 

Μερικά χρόνια αργότερα, στους περίφημους «Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού» της Κέρκυρας που οργάνωσε ο Μάνος Χατζιδάκις επί δύο συνεχόμενες χρονιές (1981, 1982), ακούστηκαν δύο ακόμη μελοποιήσεις του Ναζίμ Χικμέτ. Πρόκειται για τα δύο τρυφερά «Νανουρίσματα», τα οποία έγραψαν η Ηδύλη Τσαλίκη και ο Ηρακλής Καζάκης (MINOS, 1981/1982). Τα ερμήνευσαν αντίστοιχα η συνθέτρια και η Ρηνιώ Κουρδάκη.

Τα δυο αυτά «Νανουρίσματα» μελοποίησε λίγο αργότερα και ο Μιχάλης Τρανουδάκης για το δίσκο του «Σύννεφο σύννεφο πού πάς» με ερμηνεύτρια τη Σοφία Μιχαηλίδη (Δισκογραφικός Συνεταιρισμός Καλλιτεχνών, 1983). Αξιοσημείωτο είναι ότι στο διαδίκτυο κυκλοφορεί και μια τρίτη μελοποίηση των δύο «Νανουρισμάτων» από τον συνθέτη Μιχάλη Κλεάνθη, η οποία όμως δε φαίνεται να έχει ποτέ δισκογραφηθεί.

Νωρίτερα όμως, το 1982, είχαμε την έκδοση του δίσκου «Η Μαρία Φαραντούρη τραγουδά Λιβανελί» (MINOS, 1982) με συνθέσεις του Τούρκου δημιουργού Ζουλφί Λιβανελί, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τέσσερα ποιήματα του Ναζίμ Χικμέτ. Τα δύο απ’ αυτά («Χιροσίμα», «Σαν τον Κερέμ») μεταφέρθηκαν στα ελληνικά από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, ενώ άλλα δύο («Karli kayin ormani», «Bulut mu olsam») αποδίδονται στην τουρκική γλώσσα από τη Μαρία Φαραντούρη και τον συνθέτη. 

Η κορυφαία όμως μελοποιημένη εμφάνιση του Χικμέτ στην ελληνική δισκογραφία φέρει την υπογραφή του Μάνου Λοΐζου και κυκλοφόρησε μετά το θάνατo του συνθέτη με τον τίτλο «Γράμματα στην αγαπημένη» (MINOS, 1983). Στην πραγματικότητα ο Μάνος Λοΐζος είχε αρχίσει να καταπιάνεται μ’ αυτά τα τραγούδια τουλάχιστον δέκα χρόνια νωρίτερα πάνω στη μετάφραση του Γιάννη Ρίτσου, ενώ το 1976 επιχείρησε μια πρώτη πρόχειρη εγγραφή με τη φωνή του Μανόλη Ρασούλη, χωρίς να μείνει ικανοποιημένος. Πάλεψε πολύ με το υλικό αυτό ο συνθέτης και δοκίμασε διάφορα ενορχηστρωτικά σχήματα, χωρίς ποτέ να δώσει τελική μορφή στα τραγούδια και κυρίως χωρίς ποτέ να προλάβει να τα ηχογραφήσει επίσημα στο στούντιο. Ο μεταθανάτιος δίσκος που κυκλοφόρησε με τη φωνή του και τη συνοδεία απλής κιθάρας και φυσαρμόνικας από ερασιτεχνική ηχογράφηση σε μαγνητοταινία αποτελεί παρόλα αυτά ένα πολύτιμο ντοκουμέντο, ενώ τα τραγούδια αγάπηθηκαν πολύ κι αξακολουθούν να ακούγονται με ξεχωριστή συγκίνηση. Οι τίτλοι τους:  «Μονάκριβή μου», «Για τη ζωή», «Το δίχτυ», «Απερίγραπτη λένε», «Στηθάγχη», «Κατά τις λάμψεις πέρα», «Χλιαροί και παλλόμενοι», «Λίγα γαρούφαλα», «Όπως ο Κερέμ», «Τι όμορφο που ’ναι να σε συλλογιέμαι», «Αν με τη μεσολάβηση», «Η πιο όμορφη θάλασσα», «Ένα κρεβάτι εκστρατείας», «Ο άνεμος κυλάει».

Τα κατοπινά χρόνια εμφανίστηκαν σποραδικές μελοποιήσεις του Ναζίμ Χικμέτ στην ελληνική δισκογραφία. Το 1986 ο Σωτήρης Ρεμπάπης συμπεριέλαβε το ποίημα «Οι μαχητές» με τη Βασιλική Βιρουράκη στο δίσκο «Τα παλικάρια» (Ανεξάρτητη έκδοση, 1986). Το 1995 ο λαϊκός συνθέτης Θανάσης Πολυκανδριώτης μελοποίησε το ποίημα «Ύμνος στη ζωή» για το δίσκο «Τα βιώματά μου» με ερμηνευτή τον Στέλιο Καζαντζίδη (ΜΒΙ, 1995).  Επίσης ο Κωστής Μαραβέγιας συμπεριέλαβε το ποίημα «Να μη λυγάς» στο δίσκο «Ραδιοπειρατής» (FM Records, 2003). Τέλος, οι Χειμερινοί Κολυμβητές μελοποίησαν το ποίημα «Κλαίουσες ιτιές» σε ελληνική απόδοση Στέλιου Μαγιόπουλου για το δίσκο «Το πέρασμά σου» (LYRA, 2007).

Κι ο Μίκης Θεοδωράκης; Ο συνθέτης που μελοποίησε τα πάντα, ξέχασε τον μεγάλο Τούρκο ποιητή; Όχι ακριβώς! Υπάρχει ένα μελοποιημένο ποίημά του από τον κορυφαίο Έλληνα δημιουργό και το βρίσκουμε στο δίσκο «Mikis Sings His Songs», ο οποίος ηχογραφήθηκε στο Βερολίνο το 1996 για λογαριασμό γερμανικής εταιρίας (Peregrina, 1997) κι επανεκδόθηκε το 2003 από την ελληνική FM Records. Πρόκειται για το ποίημα «Χιονίζει» σε μετάφραση Γιάννη Ρίτσου. Ερμηνεύει ο ίδιος ο Μίκης. Είναι ενδιαφέρουσα λοιπόν η σύγκριση των δύο διαφορετικών μελοποιήσεων του συγκεκριμένου ποιήματος, αυτής από τον Θάνο Μικρούτσικο στη μετάφραση του Γιώργου Παπαλεονάρδου κι αυτής από τον Μίκη Θεοδωράκη στη μετάφραση του Γιάννη Ρίτσου. Μάλιστα η σύγκριση μπορεί να επεκταθεί και στην ακρόαση μιας ανέκδοτης μελοποίησης του ίδιου ποιήματος που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και υπογράφεται από τον Γρηγόρη Νικολόπουλο και το μουσικό σχήμα Μαγικοί Καθρέφτες.

Ανάλογες συγκρίσεις μπορούν να γίνουν και μεταξύ άλλων μελοποιήσεων κοινών ποιημάτων, όπως του «Στηθάγχη» («Αν η μισή μου καρδιά») και «Η πιο όμορφη θάλασσα» από τον Θάνο Μικρούτσικο και τον Μάνο Λοΐζο ή του «Όπως ο  Κερέμ» από τον Λιβανελί και τον Μάνο Λοΐζο.

Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν κάποιες επανεκτελέσεις: Στο δίσκο «Παράξενο δεν είναι;» (Legend, 2007) του Θάνου Μικρούτσικου έχουμε επανεκτέλεση του τραγουδιού «Η πιο όμορφη θάλασσα» από χορωδία, ενώ στο δίσκο «Τους έχω βαρεθεί», πάλι του Θάνου Μικρούτσικου, έχουμε άλλες δυο επανεκτελέσεις («Μικρόκοσμος», «Αν η μισή μου καρδιά») από το συγκρότημα Υπόγεια Ρεύματα (Legend, 2009)

Συμπληρωματικά στις παραπάνω επισημάνσεις θα μπορούσαμε ν’ αναφέρουμε ότι το διεθνές κοινό γνώρισε τον ποιητή κυρίως μέσα από τη μελοποίηση του ποιήματος «Το κορίτσι της Χιροσίμα» (ή «Μικρό κορίτσι») από τον Ζουλφί Λιβανελί που αξιοποίησε μια παλιά σκοτσέζικη μελωδία. Το τραγούδι αυτό έκανε το γύρο του κόσμου και τραγουδήθηκε με τον αγγλόφωνο τίτλο «I Come and Stand at Every Door» ή «Hiroshima Girl» από διάσημους ερμηνευτές, όπως η Joan Baez, οι The Byrds και άλλοι.

Προσθέτω, τέλος, ότι ο σημαντικός Τούρκος πιανίστας και συνθέτης Φαζίλ Σάι το 2001 έγραψε  μουσική για το ντοκιμαντέρ «Ναζίμ», ενώ αμέσως μετά συνέθεσε το ομώνυμο ορατόριο βασισμένο σε ποίηση του Ναζίμ Χικμέτ, το οποίο παρουσίασε το 2005 στο αρχαίο θέατρο της Ασπένδου.

Δημήτρης Ε. Κωστούλας

φιλόλογος

Η μελέτη αυτή δημοσιεύτηκε αρχικά στην περιοδική επιθεώρηση "Θέματα Παιδείας", τεύχος 53-56 (2014) και στο ιστολόγιο ΔΙΣΚΟΒΟΛΟΣ

Για την ημέρα της Ποίησης!

Εκδηλώσεις για τη Μέρα της Ποίησης (Μάρτιος 2015)

Ο Σύλλογος Μικρασιατών ‘Η ΚΥΖΙΚΟΣ’,
το Δημοτικό Ωδείο & η Δημοτική Βιβλιοθήκη Άργους Ορεστικού
σας προσκαλούν σε μια βραδιά-γιορτή ποίησης & μουσικής
στον χώρο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άργους Ορεστικού
την Κυριακή 22 Μαρτίου 2015 ώρα 7:00 μ.μ.

----------------------------------------------

Ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει Τάσο Λειβαδίτη. "Ο Συγκάτοικος του Ιωάννη" (αποσπάσματα), από το "Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα" (1987).

Τ. Λειβαδίτης, Νύχτα ...animated

Μια πόρτα τη νύχτα που τη βλέπουν μόνο οι τυφλοί,

το σκοτάδι κάνει τα ζώα ν’ ακούνε μακρύτερα,

κι εκείνος τρίκλιζε, όχι απ’ το πιοτό,

μ’ απ’ την απελπισμένη κίνηση ν’ ανέβει

στον πύργο, που χάσαμε κάποτε.

Τάσος Λειβαδίτης

Το animation είναι ένα δημιούργημα της Αφροδίτης Μπιτζούνη και είναι η μεταφορά ενός εκ των αγαπημένων της ποιημάτων. Έκανε τις σπουδές της στο Τμήμα Σχεδίασης Συστημάτων και Προϊόντων του Πανεπιστημίου Αιγαίου και στη Σχολή Καλών Τεχνών της Γλασκώβης, ενώ είναι μέλος των IndyvisuaIs Design Collective.

Γιώργος Σεφέρης - Οι Γάτες τ' Αϊ-Νικόλα

Η απόδοση του ποιήματος είναι από τον κ. Στέφανο Ληναίο .

Γιῶργος Σεφέρης - Οἱ Γάτες τ᾿ Ἅι-Νικόλα

Τὸν δ᾿ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνωδεῖ θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν θυμός,οὐ τὸ πᾶν ἔχων ἐλπίδος φίλον θράσος. ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. 990 ἔπ.

«Φαίνεται ὁ Κάβο-Γάτα...», μοῦ εἶπε ὁ καπετάνιος
δείχνοντας ἕνα χαμηλὸ γιαλὸ μέσα στὸ πούσι
τ᾿ ἄδειο ἀκρογιάλι ἀνήμερα Χριστούγεννα,
«... καὶ κατὰ τὸν Πουνέντε ἀλάργα τὸ κύμα γέννησε τὴν Ἀφροδίτη
λένε τὸν τόπο Πέτρα τοῦ Ρωμιοῦ.
Τρία καρτίνια ἀριστερά!»
Εἶχε τὰ μάτια τῆς Σαλώμης ἡ γάτα ποὺ ἔχασα τὸν ἄλλο χρόνο
κι ὁ Ραμαζὰν πῶς κοίταζε κατάματα τὸ θάνατο,
μέρες ὁλόκληρες μέσα στὸ χιόνι τῆς Ἀνατολῆς
στὸν παγωμένον ἥλιο
κατάματα μέρες ὁλόκληρες ὁ μικρὸς ἐφέστιος θεός.
Μὴ σταθεῖς ταξιδιώτη.
«Τρία καρτίνια ἀριστερά» μουρμούρισε ὁ τιμονιέρης.
...ἴσως ὁ φίλος μου νὰ κοντοστέκουνταν,
ξέμπαρκος τώρα
κλειστὸς σ᾿ ἕνα μικρὸ σπίτι μὲ εἰκόνες
γυρεύοντας παράθυρα πίσω ἀπ᾿ τὰ κάδρα.
Χτύπησε ἡ καμπάνα τοῦ καραβιοῦ
σὰν τὴ μονέδα πολιτείας ποὺ χάθηκε
κι ἦρθε νὰ ζωντανέψει πέφτοντας
ἀλλοτινὲς ἐλεημοσύνες.
«Παράξενο», ξανάειπε ὁ καπετάνιος.
«Τούτη ἡ καμπάνα-μέρα ποὺ εἶναι-
μοῦ θύμισε τὴν ἄλλη ἐκείνη, τὴ μοναστηρίσια.
Διηγότανε τὴν ἱστορία ἕνας καλόγερος
ἕνας μισότρελος, ἕνας ὀνειροπόλος.
«Τὸν καιρὸ τῆς μεγάλης στέγνιας,
- σαράντα χρόνια ἀναβροχιὰ -
ρημάχτηκε ὅλο τὸ νησὶ
πέθαινε ὁ κόσμος καὶ γεννιοῦνταν φίδια.
Μιλιούνια φίδια τοῦτο τ᾿ ἀκρωτήρι,
χοντρὰ σὰν τὸ ποδάρι ἄνθρωπου
καὶ φαρμακερά.
Τὸ μοναστήρι τ᾿ Ἅι-Νικόλα τὸ εἶχαν τότε
Ἁγιοβασιλεῖτες καλογέροι
κι οὔτε μποροῦσαν νὰ δουλέψουν τὰ χωράφια
κι οὔτε νὰ βγάλουν τὰ κοπάδια στὴ βοσκὴ
τοὺς ἔσωσαν οἱ γάτες ποὺ ἀναθρέφαν.
Τὴν κάθε αὐγὴ χτυποῦσε μία καμπάνα
καὶ ξεκινοῦσαν τσοῦρμο γιὰ τὴ μάχη.
Ὅλη μέρα χτυπιοῦνταν ὡς τὴν ὥρα
ποῦ σήμαιναν τὸ βραδινὸ ταγίνι.
Ἀπόδειπνα πάλι ἡ καμπάνα
καὶ βγαῖναν γιὰ τὸν πόλεμο τῆς νύχτας.
Ἤτανε θαῦμα νὰ τὶς βλέπεις, λένε,
ἄλλη κουτσή, κι ἄλλη στραβή, τὴν ἄλλη
χωρὶς μύτη, χωρὶς αὐτί, προβιὰ κουρέλι.
Ἔτσι μὲ τέσσερεις καμπάνες τὴν ἡμέρα
πέρασαν μῆνες, χρόνια, καιροὶ κι ἄλλοι καιροί.
Ἄγρια πεισματικὲς καὶ πάντα λαβωμένες
ξολόθρεψαν τὰ φίδια μὰ στὸ τέλος
χαθήκανε, δὲν ἄντεξαν τόσο φαρμάκι.
Ὡσὰν καράβι καταποντισμένο
τίποτε δὲν ἀφῆσαν στὸν ἀφρὸ
μήτε νιαούρισμα, μήτε καμπάνα.
Γραμμή!
Τί νὰ σοῦ κάνουν οἱ ταλαίπωρες
παλεύοντας καὶ πίνοντας μέρα καὶ νύχτα
τὸ αἷμα τὸ φαρμακερὸ τῶν ἑρπετῶν.
Αἰῶνες φαρμάκι γενιὲς φαρμάκι».
«Γραμμή!
Τί νὰ σοῦ κάνουν οἱ ταλαίπωρες
παλεύοντας καὶ πίνοντας μέρα καὶ νύχτα
τὸ αἷμα τὸ φαρμακερὸ τῶν ἑρπετῶν.
Αἰῶνες φαρμάκι, γενιὲς φαρμάκι».
«Γραμμή!» ἀντιλάλησε ἀδιάφορος ὁ τιμονιέρης.

Τάσος Λειβαδίτης: Ἔρημος σταθμὸς

Ἔρημος σταθμὸς

……Μόλις πέθανα, βγῆκα ἀπ᾿ τὸ μεγάλο καθρέφτη τοῦ πατρικοῦ σπιτιοῦ, τὸ σούρουπο εἶχε μιὰ παράφορη οἰκειότητα, ἡ Τερέζα ἔλεγε τὸ παλιὸ τραγοῦδι τῶν ἀλλοπαρμένων σταθμῶν ποὺ ἀκολούθουσαν τὰ τρένα, κι ἐγὼ δὲν εἶχα ποῦ νὰ πάω κι ἀποκοιμήθηκα στὰ χέρια τῶν τυφλῶν, ποὺ ἐντούτοις ἀναβαν τὴ λάμπα,

……ἦταν σκοτεινὴ ἐποχή, δράματα παίζονταν σιωπηλὰ πάνω στὶς γέφυρες, τραυματιοφορεῖς τρέχανε καὶ πάνω στὰ φορεῖα κείτονταν μεγάλοι στεναγμοὶ ἀπὸ παλιὲς ἐξεγέρσεις,

……ὅταν τέλος ἔφτασα στὸ σταθμό, εἶχαν ὅλοι φύγει, ἤμουν τόσο φοβισμένος ποὺ ἂν μ᾿ ἄγγιζες θὰ ράγιζα, ἀφήνοντας νὰ φάνει ὁ θεός, στὸ ἀπάνω πάτωμα ἔμεναν οἱ Φ. κι ἐμεῖς ἔπρεπε νὰ κάνουμε ἡσυχία, γιατί ἡ μεγάλη κυρία εἶχε πυρετὸ κι ἡ μητέρα ποὺ τὴν ὑπηρετοῦσε εἶχε μάθει νὰ πετάει, γιὰ νὰ μὴν τῆς λερώνει τὸ χαλί,

……φέρανε, μάλιστα, καὶ τὸν ἐπιστάτη νὰ καταθέσει, ἀλλὰ δὲν εἴχανε καμιὰ ἀπόδειξη, γιατί τὸ παλιὸ σχολικὸ κουδοῦνι ἦταν πιὸ μακριὰ κι ἀπ᾿ τοὺς νεκροὺς κι ὁ ἅμαξας τῶν παιδικῶν καιρῶν ἔξω ἀπ᾿ τὴν πόρτα μάταια χτυποῦσε ἀπελπισμένα τὰ τέσσερα μαρμαρωμένα ἄλογα.

Τάσος Λειβαδίτης, Ἔρημος σταθμός, ἀπὸ τὴ συλλογὴ Νυχτερινὸς ἐπισκέπτης (1972), ἑνότητα, Διασπορά, Τόμος 2 τῆς τρίτομης ἔκδοσης τοῦ Κέδρου, σελίδα 15

Απαγγέλλει η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη.

Ο Κ.Βάρναλης απαγγέλει το τελευταίο του ποίημα

Με πάθος την αλήθεια φανερώνω,

μα ποιος μ ακούει; Κάτι άγουρα παιδιά.
Γυροκοιτάω, κανένας δε με ξέρει,
όπως κι εγώ δεν ξέρω τον εαυτό μου.
Πλήθος μεγάλοι στο Μουσειο της Τέχνης,
αθάνατοι όλοι, λίγοι μόνο ζούνε.
Οκτώβρης 1974

Το ποίημα αυτό είναι γραμμενο αμέσως μετά την πτώση της χούντας και βρίσκεται στη συλλογή Οργή λαού που εκδόθηκε μετά τον θανατό του.

Οδυσσέας Ελύτης: Αναζητώντας τη «μεταφυσική του φωτός»

Σαν σήμερα, στις 18 Μαρτίου του 1996 έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος Έλληνας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης, ο οποίος βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας «Για την ποίησή του, που με φόντο την ελληνική παράδοση, με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια ζωντανεύει τον αγώνα τού σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία».

Ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης - όπως ήταν το πραγματικό του όνομα - γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Μετακόμισε μόνιμα στην Αθήνα, όπου το 1930 γράφτηκε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Η πρώτη του εμφάνιση ως ποιητής μέσω του περιοδικού «Νέα Γράμματα» έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, παρά τις ποικίλες αντιδράσεις που προκάλεσε.

Ο Ελύτης κατόρθωσε ωστόσο να τις υπερνικήσει και να συμβάλλει αποτελεσματικά στην ποιητική αναμόρφωση της χώρας, από τις αρχές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έως τις μέρες μας.

Το 1937, υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών στην Κέρκυρα, αλληλογραφώντας παράλληλα με το Νίκο Γκάτσο και το Γιώργο Σεφέρη που βρίσκονταν στην Κορυτσά. Με το ξέσπασμα του πολέμου υπηρέτησε ως υπολοχαγός, ενώ κατά τη διάρκεια του πολέμου και μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας παρέμεινε ενεργός, εκδίδοντας επιτυχημένες ποιητικές συλλογές και δοκίμια για τη σύγχρονη ποίηση και άλλα καλλιτεχνικά ζητήματα.

Το Νοέμβριο του 1943, εκδίδεται η συλλογή «Ο Ήλιος ο Πρώτος μαζί με τις Παραλλαγές πάνω σε μια αχτίδα», σε 6.000 αριθμημένα αντίτυπα, ένας ύμνος του Ελύτη στη χαρά της ζωής και στην ομορφιά της φύσης. Στα Νέα Γράμματα που άρχισαν να επανεκδίδονται το 1944, δημοσίευσε το δοκίμιό του «Τα κορίτσια», ενώ από το 1945 ξεκίνησε η συνεργασία του με το περιοδικό Τετράδιο μεταφράζοντας ποιήματα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και παρουσιάζοντας σε πρώτη δημοσίευση το ποιητικό του έργο Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας.

Ο Οδυσσέας Ελύτης διετέλεσε δύο φορές Διευθυντής Προγράμματος στο Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (1945-46 και 1953-54), ύστερα από σύσταση του Σεφέρη, που ήταν διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Αντιβασιλέα Δαμασκηνού. Τις περιόδους 1948-1952 και 1969-1972 μετακόμισε στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε διαλέξεις φιλολογίας και λογοτεχνίας στη Σορβόννη. Στο Παρίσι γνωρίστηκε με μεγάλους καλλιτέχνες όπως οι Reverdy, Breton, Tzara, Ungaretti, Matisse, Picasso, Chagall, Giacometti. Το 1948 αντιπροσώπευσε την Ελλάδα στις Παγκόσμιες Συναντήσεις της Γενεύης, το 1949 στο Ιδρυτικό Συνέδριο της Παγκόσμιας Ένωσης Κριτικών Τέχνης στο Παρίσι και το 1962 στο Incontro Romano della Cultura στη Ρώμη.

Το 1978 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 1979 βραβεύεται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. «Για την ποίησή του, που με φόντο την ελληνική παράδοση, με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια ζωντανεύει τον αγώνα τού σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία», ανέφερε η απόφαση της απονομής του βραβείου από την Σουηδική Ακαδημία. Τον επόμενο χρόνο, ο Ελύτης καταθέτει το χρυσό μετάλλιο και τα διπλώματα του βραβείου στο Μουσείο Μπενάκη, ενώ ακολουθούν τιμητικές διακρίσεις όπως η απονομή φόρου τιμής σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής των Ελλήνων, η αναγόρευση του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, η ίδρυση έδρας νεοελληνικών σπουδών με τίτλο «Έδρα Ελύτη» στο πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσι και η απονομή του αργυρού μεταλλίου Benson από τη Βασιλική Φιλολογική Εταιρεία του Λονδίνου.

Η ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη εκφράζει ένα ευρύ φάσμα. Σε αντίθεση με άλλους, δεν στράφηκε προς την αρχαία Ελλάδα ή το Βυζάντιο, αλλά αφιερώθηκε στο σύγχρονο ελληνισμό, πάνω στον οποίο επιχείρησε να καταστήσει σημαντική τη μυθολογία και τους θεσμούς. Βασικός του στόχος ήταν να απαλλάξει τη συνείδηση των ανθρώπων από αδικαιολόγητες μεταμέλειες, να συμπληρώσει τα φυσικά στοιχεία μέσω ηθικών δυνάμεων, να πετύχει τη μέγιστη δυνατή διαφάνεια στην έκφραση και να κατορθώσει τελικώς να προσεγγίσει το μυστήριο, «τη μεταφυσική του φωτός», σύμφωνα με το δικό του ορισμό. Ο Οδυσσέας Ελύτης πέθανε στις 18 Μαρτίου 1996 στην Αθήνα από ανακοπή καρδιάς.

http://tvxs.gr/news

Εὐριπίδης, Ἀθηναῖος - Γ. Σεφέρης

Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: "Ιδανικός κι αγαπημένος" - Έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Εν αρχή η «εμορφιά» που ατένισε ο Καβάφης και η αισθαντικότητά του με την υψηλή αισθητική όπως αποδίδεται στην ποίησή του. Μπαίνοντας στο νεοκλασικό του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης (από την οδό Βασ. Σοφίας και Ηροδότου γωνία) ατενίζεις στο βάθος ένα μαρμάρινο άγαλμα νέου που πλαισιώνεται από μικρούς και μεγάλους καθρέφτες. 

 Κάτοπτρα αναγκαία για να εστιάσεις σε αυτά που έβλεπε ο Καβάφης όταν έγραφε «Γραμμές του σώματος. Κόκκινα χείλη. Μέλη ηδονικά. Μαλλιά σαν από αγάλματα ελληνικά παρμένα». Στους λευκούς τοίχους σκόρπιοι στίχοι καλλιγραφικά γραμμένοι από το χέρι του ποιητή. -«Ιδανικές φωνές κι αγαπημένες / εκείνων που πεθάναν ή εκείνων που είναι / για μας χαμένοι σαν τους πεθαμένους»- κυκλώνουν το χώρο ακόμη και τις κολόνες του μεγάλου χολ.

Πολύβουη, πολυπρόσωπη, ιστορική και εξόχως θεατρική η έκθεση με τίτλο «Ιδανικές μορφές κι αγαπημένες» (27 Νοεμβρίου 2013 - 30 Μαρτίου 2014), εικονογραφεί πράγματι την ποίηση του Καβάφη σε βαθμό που νιώθεις πόσο ευτυχής θα ήταν και ίδιος ο Αλεξανδρινός ποιητής αν είχε την ευκαιρία να δει το αντικείμενο της έμπνευσής του μαζί με το ποίημά του. Γιατί δίπλα σε κάθε έκθεμα μπορείς να πάρεις και να διαβάσεις το αντίστοιχο ποίημα (ελληνικά, αγγλικά) μαζί με τα πραγματικά ιστορικά στοιχεία που το συνοδεύουν. 

 Χαρακτηριστική περίπτωση ο Νέρωνας, η προτομή του οποίου (από το Μουσείο της Κορίνθου) παρουσιάζεται μαζί με αυτή του γηραιότερου Σέρβιου Σουλπίκιου Γάλβα. Ο Νέρων στο απόγειο της δόξας του είχε έρθει στην Ελλάδα, είχε επισκεφθεί το Μαντείο των Δελφών και είχε ζητήσει και λάβει το χρησμό «να φοβάται τα εβδομήντα τρία χρόνια». Εκείνος τότε ήταν μόλις 30 ετών και αγνοούσε ότι ο 73χρονος Γάλβας προετοίμαζε στην Ισπανία την ανατροπή του. Με βάση τα ιστορικά αυτά στοιχεία, ο Καβάφης γράφει: «Δεν ανησύχησεν ο Νέρων όταν άκουσε / του Δελφικού Μαντείου τον χρησμό. / "Τα εβδομήντα τρία χρόνια να φοβάται". Είχεν καιρό ακόμη να χαρεί(...)».

«Για μας ο Καβάφης δεν είναι μόνο ποιητής», είπε ο διευθυντής του μουσείου καθηγητής Ν. Σταμπολίδης, που εμπνεύστηκε τη δημιουργία αυτής της έκθεσης και την υλοποίησε με τη Μαρία Δόγκα-Τόλια και τη Μιμίκα Γιαννοπούλου. «Για μας είναι ένα ολόκληρο πεδίο της ελληνιστικής εποχής την οποία διάλεξε ο Καβάφης, όπως έλεγε ο ίδιος, γιατί είναι "η πιο ανήθικος και ελευθέρα". Αυτήν προτιμά και μ' αυτήν συνδιαλέγεται, εστιάζοντας σε πρόσωπα και καταστάσεις που τον βοηθούν καλύτερα να υπονοήσει, να περιγράψει, να ειρωνευτεί, να "διδάξει". Καθώς ο ποιητής δανείζεται συχνά πρωταγωνιστές από την Ιστορία, έτσι και η έκθεση δανείζεται πρωταγωνιστές από την αρχαιολογία.

»Πρόσωπα που στην ποίηση είναι φαντάσματα, εδώ αποκτούν υλική υπόσταση», τόνισε ο κ. Σταμπολίδης πριν αρχίσει την ξενάγησή του, με τα ιδιόχειρα ποιήματα του Καβάφη σε λευκές κόλλες να «πετούν» και να σε οδηγούν στον όροφο που κρύβει και τις περισσότερες εκπλήξεις. 

Πώς να απεικονίσεις ένα ποίημα που αναφέρεται σε έναν γλύπτη («Τυανεύς γλύπτης»); Η ομάδα του κ. Σταμπολίδη τόλμησε να στήσει ένα εργαστήριο γλυπτικής με τον πάγκο, τα παλιά εργαλεία, τα προπλάσματα σε πηλό και γύψο, δανεικά από έναν σύγχρονο γλύπτη, τον Πραξιτέλη Τζανουλίνο, πλάι στο ρωμαϊκό άγαλμα του Ποσειδώνα από το Μουσείο Ελευσίνας και την περίφημη κεφαλή του Διονύσου (2ου αι. μ.Χ.) στολισμένη με κληματόφυλλα και σταφύλια (έργο που είχε χαθεί στη μεγάλη κλοπή του Μουσείου Κορίνθου και επαναπατρίσθηκε έπειτα από δικαστικούς αγώνες ετών).

Για το ποίημα «Τεχνουργός κρατήρων» που ικέτευσε τη μνήμη του (ο τεχνουργός) να τον βοηθήσει να φιλοτεχνήσει την όψη του νέου που αγαπούσε, το μουσείο έφερε έναν εντυπωσιακό χάλκινο καλυκωτό κρατήρα (340 π.Χ.) στολισμένο με ασημένια κληματόφυλλα από τη Νέα Υόρκη (συλλογή Σελμπι Γουάιτ και Λέον Λέβι). 

Ενα νεκρικό πορτρέτο (φαγιούμ) ενός φεγγαροπρόσωπου νεαρού και πλάι μια οστεοδόχος υδρία της ελληνιστικής εποχής εικονογραφούν το περίφημο ποίημα «Ιασή Τάφος». Διαβάζεις: «Κείμαι ο Ιασής ενταύθα. Της μεγάλης ταύτης πόλεως / ο έφηβος ο φημισμένος για εμορφιά (...)». Ακολουθεί «Η κηδεία του Σαρπηδόνος», «Τα άλογα του Αχιλλέως», οι «Τρώες», ο μυθολογικός κύκλος των καβαφικών ποιημάτων με σκηνές του τρωικού κύκλου σε λευκές ληκύθους, θραύσματα μελανόμορφων αγγείων, αττικούς κρατήρες και σκύφους, όλα φωτισμένα σε ένα υποβλητικό μαύρο φόντο. Η έκθεση κλείνει με τις αναφορές του Καβάφη στη βυζαντινή περίοδο.

Για όσους θα διαλέξουν τη δεύτερη είσοδο του μουσείου (από τη Νεοφύτου Δούκα 4), θα δουν να τους υποδέχεται ένα από τα λίγα ζωγραφικά έργα του γλύπτη Γιάννη Παππά, εμπνευσμένο από το ποίημα του Καβάφη «Ο καθρέφτης στην είσοδο». Μέσα σε έναν καθρέφτη απεικονίζεται ένας νέος που ποζάρει γυμνός. Δίπλα απεικονίζεται το σχέδιο του καλλιτέχνη και ο ποιητής που εμπνέεται τη σκηνή κοιτάζοντας στην αντίθετη κατεύθυνση, πολύ μακριά...

Αυτή τη φορά το Ιδρυμα Ωνάση, συνδιοργανωτής της έκθεσης και ιδιοκτήτης του Αρχείου Καβάφη, πέτυχε απολύτως το σκοπό του, που είναι σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ιδρύματος Αντώνη Παπαδημητρίου, «η δημιουργία συνθηκών προσβασιμότητας του κοινού και διάδοσης του καβαφικού έργου». Ο ίδιος, φανερά ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα, τόνισε μεταξύ άλλων: «Η συνεργασία μας με το Μουσείο Κυκλδικής Τέχνης απαντά ακριβώς στην πρόθεση και την απόφασή μας να συνεργαζόμαστε με φορείς και πρόσωπα που έχουν την απαιτούμενη επιστημονική γνώση αλλά και την έμπνευση και την τόλμη που μας επιτρέπει να "δούμε ξανά", να "δούμε αλλιώς" τον Καβάφη και τις αναφορές του, το ιστορικό του στίγμα και την πολυφωνία της εποχής».

Τέλος, η πρόεδρος του Μουσείου Σάντρα Μαρινοπούλου ανέφερε πως δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχο το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στις εκδηλώσεις για το «Ετος Καβάφη» που αποτελούν ορόσημο για τα 150 χρόνια από τη γέννηση και 80 από το θάνατο του Αλεξανδρινού ποιητή.

Πηγή: http://www.enet.gr

Ιδιότυπες συλλογές ποιημάτων του Κ.Π.Καβάφη

Στην ψηφιοποιημένη συλλογή της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζαγοράς, συγκεκριμένα στη συλλογή του Πέτρου Μάγνη (=Κωνσταντίνου Γ. Κωνσταντινίδη), ενός πηλιορίτη λόγιου εμπόρου και λόγιου που έζησε στην Αλεξάνδρεια, βρίσκονται και διατίθενται στο διαδίκτυο δύο ιδιότυπες συλλογές ποιημάτων του Κ. Π. Καβάφη, τις οποίες εξέδιδε ο ίδιος στην Αλεξάνδρεια και διακινούσε στους φίλους του αναγνώστες. 

Η μια συλλογή εκδόθηκε το 1910 και η άλλη το 1917 (Μπορείτε να τις αποθηκεύσετε σε μορφή pdf). 

Σελίδα περιεχομένων από τη Συλλογή του 1917 με ιδιόχειρη προσθήκη τίτλων ποιημάτων από τον ίδιο τον Καβάφη.

 

Η Βιβλιοθήκη της Ζαγοράς ιδρύθηκε το 1762. Βασικοί και αποτελεσματικοί συντελεστές της ιδρύσεως και υπάρξεως της ιστορικής αυτής Βιβλιοθήκης είναι δύο μεγάλες προσωπικότητες της Ζαγοράς. Οι φιλογενείς και φιλόμουσοι Ιωάννης Πρίγκος (1725-1789) και Οικουμενικός Πατριάρχης Καλλίνικος ο Γ' (1713-1791).
Ο Ιωάννης Πρίγκος ξενητεύτηκε από μικρός (16χρονος περίπου) με σκοπό να μάθει και να μορφωθεί. Από Σμύρνη-Αλεξάνδρεια-Βενετία κατέληξε στο Άμστερνταμ, όπου εμπορευόμενος πλούτισε. Ξόδεψε δε όλη του την περιουσία φροντίζοντας για την Ορθόδοξη παροικία του Άμστερνταμ όντας βαθιά θρησκευόμενος, μα κυρίως για την πατρίδα του την Ζαγορά. Τον έκαιγε η φλόγα για προκοπή βλέποντας την πρόοδο της Ευρώπης και συγκρίνοντας την με την αθλιότητα και την σκλαβιά της πατρίδας του. Τα πρώτα βιβλία, χρήματα, εποπτικά όργανα κ.λπ. για λειτουργία σχολείου και βιβλιοθήκης τα στέλνει και φτάνουν στην Ζαγορά το 1762, χρονιά που αναφέρεται σαν έτος ίδρυσης της Βιβλιοθήκης.
Συγχρόνως τότε ο Πατριάρχης Καλλίνικος ο Γ', μετά από μια σύντομη και ανώμαλη πατριαρχία στην Πόλη και τετράχρονη εξορία στο Σινά, ξαναβρίσκεται στην πατρίδα του και φροντίζει κι αυτός μέχρι το θάνατο του για την παντοειδή προκοπή της και κυρίως την πνευματική. Επιμελήθηκε και ανασυγκρότησε την Σχολή που ήδη λειτουργούσε από τις αρχές του 18ου αιώνα (1712) στη συνοικία του Αγίου Γεωργίου Ζαγοράς, στην οποία και έδωσε την ονομασία "Ελληνομουσείο".

 

Οι Εκδόσεις και τα χειρόγραφα της Βιβλιοθήκης

 

Εκεί στεγάστηκαν τα βιβλία που κατά καιρούς έστελνε ο Ι. Πρίγκος από την Ολλανδία (και τα οποία έφτασαν συνολικά τον αριθμό των 1000 τόμων περίπου), τα βιβλία (κυρίως χειρόγραφα) του Π/χου Καλλινίκου, καθώς και αυτά που δώρισαν άλλοι επώνυμοι Ζαγοριανοί που κατείχαν υψηλές θέσεις στην Κωνσταντινούπολη, στην Ρωσία, στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και αλλού. Οι παραπάνω δωρεές, σπάνιες και σπουδαίες, αποτελούνταν από εκδόσεις της Βενετίας, Μεδιολάνου, Τεργέστης, Βιέννης, Χάγης, Άμστερνταμ, Λονδίνου, Παρισίων, Λειψίας και όλων γενικά των μεγάλων πνευματικών κέντρων της Ευρώπης. Όλες έχουν τυπωθεί σε τυπογραφεία επιφανών ακαδημιών, βασιλικών κολεγίων, και ονομαστών τυπογράφων όπως του Άλδου Μανούτου, Εράσμου Σμίτ κ.ά., περιέχουν δε έργα κλασσικής ελληνικής γραμματείας, θρησκευτικά, ιστορικά γεωγραφικά, όπως του φημισμένου Ολλανδού κοσμογράφου Αβραάμ Ορτέλλιου, και πολλά άλλα.
Οι επιφανέστεροι που σπουδαστές και χρήστες της Βιβλιοθήκης  ήταν ο Ρήγας Φεραίος και οι Μηλιώτες δάσκαλοι Άνθιμος Γαζής και Γρηγόριος Κωνσταντάς. Τελευταίος μαθητής και χρήστης της Βιβλιοθήκης της περιόδου αυτής ήταν ο Φίλιππος Ιωάννου, Ζαγοριανός, ο μετέπειτα πρώτος καθηγητής της φιλοσοφίας του Εθνικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Με την έναρξη της Επανάστασης παύει και η λειτουργία της Σχολής και της Βιβλιοθήκης.
 

Η Βιβλιοθήκη από το 1821 μέχρι σήμερα

Μετά την παύση της λειτουργίας του «Ελληνομουσείου», ο χώρος στον οποίο στεγαζόταν η βιβλιοθήκη, γκρεμίστηκε και τα βιβλία αλλάζοντας κατά καιρούς διάφορα μέρη υπέστησαν πολλές φθορές, ενώ πάμπολλα είναι αυτά που χάθηκαν. Σήμερα και από το 1950 περίπου στεγάζονται σε κτίριο ιδιοκτησίας του Δήμου Ζαγοράς ενώ από το 1955 υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθν. Παιδείας και Θρησκευμάτων. Στα εγκαίνια του πρώτου κτιρίου της σημερινής βιβλιοθήκης την 30η Ιανουαρίου 1961 ο αριθμός βιβλίων καθώς και χειρόγραφων που δωρίθηκαν, ανήλθε στις 10.000. Σήμερα η βιβλιοθήκη της Ζαγοράς περιέχει περισσότερα από 20.000 βιβλία και πλέον από 1000 παλαιότυπα. Πρόσφατα ο Δήμος Ζαγοράς, παραχώρησε και το υπόλοιπο μέρος του κτιρίου για τις ανάγκες της βιβλιοθήκης. Η ανακαίνιση των 600 συνολικά τετραγωνικών μέτρων που στεγάζουν τη βιβλιοθήκη ολοκληρώθηκε πριν από λίγο καιρό και τα εγκαίνια του νέου κτιρίου θα γίνουν στις 17 Αυγούστου από τον Υφυπουργό Εσωτερικών κύριο Θανάση Νάκο. 

Στη βιβλιοθήκη που είναι δανειστική, λειτουργεί αναγνωστήριο, που εξυπηρετεί έως και δέκα άτομα. Χρησιμοποιείται από μέλη και επισκέπτες που επιθυμούν να μελετήσουν τεκμήρια επί τόπου καθώς και τεκμήρια που δεν μπορούν να δανειστούν όπως λεξικά, εγκυκλοπαίδειες, περιοδικά, λαογραφικά και παλαιότυπα που χρονολογούνται πέρα των 50 ετών. Σε όσους ερευνητές επιθυμούν τα σπάνια συγγράμματα διατίθενται σε ψηφιακή μορφή. Στις αρχές του Μάρτη στο Κέντρο Πληροφόρησης της βιβλιοθήκης προστέθηκε νέος εξοπλισμός πληροφορικής καθώς και ειδικός εξοπλισμός για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ).

Στον αγωνιστή και ποιητή Αλέκο Παναγούλη...

"Είναι δύσκολο να μιλήσεις με όρους φιλολογικούς για ποιήματα που έχουν γραφτεί με το αίμα ενός ανθρώπου".

Διαβάστε σχετικά:
http://www.24grammata.com/?p=5113

"Δύο Νόμπελ στην ελληνική ποίηση" από το αρχείο της ΕΡΤ...

Από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ

Πρόκειται για μια ενημερωτική εκπομπή που παρουσιάζει τους δύο μεγάλους Έλληνες βραβευμένους με ΝΟΜΠΕΛ ποιητές, ΓΙΩΡΓΟ ΣΕΦΕΡΗ και ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ. Ο ΞΕΝΟΦΩΝ ΚΟΚΟΛΗΣ, Επίκουρος Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας, ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΕΡΗΣ, ποιητής-Καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, ο ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ, συγγραφέας, ο ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΓΑΡΑΝΤΟΥΔΗΣ, φιλόλογος-Επίκουρος Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και ο ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ, ποιητής-Διευθυντής του περιοδικού «Ποίηση», καταθέτουν τις απόψεις τους για τους δύο ποιητές, τη σημασία του έργου τους αλλά και τη γενιά λογοτεχνών του '30 σε συνάρτηση με τη δυσκολία της νέας γενιάς να φανεί αντάξια της κληρονομιάς τους. Κάνουν λόγο για τις βραβεύσεις των δύο ποιητών, ενώ παράλληλα παρακολουθούμε πλάνα από αυτές, αποσπάσματα ομιλιών και συνεντεύξεών τους καθώς και αναγνώσεις από αποσπάσματα έργων τους. Επίσης, μιλούν για τις ριζικές διαφορές της ποίησής τους, για το διαχωρισμό της λογοτεχνίας σε σχολές, γενιές και περιόδους, για τα βασικά χαρακτηριστικά της μοντέρνας ποίησης, για τη σχέση των ποιητών με τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις της εποχής και τέλος, για τη διεθνή εμβέλεια των έργων τους. Καθ' όλη τη διάρκεια της εκπομπής, εναλλάσσονται πλάνα με φωτογραφίες των ποιητών και σχετικά δημοσιεύματα από εφημερίδες της εποχής.

http://www.ert-archives.gr/V3/public/...

Σαν σήμερα στις 30 Οκτωβρίου του 1988 φεύγει από τη ζωή ο μεγάλος ποιητής, Τάσος Λειβαδίτης

Σαν σήμερα στις 30 Οκτωβρίου του 1988 φεύγει από τη ζωή ο μεγάλος ποιητής, Τάσος Λειβαδίτης. Με έντονη πολιτική δραστηριότητα στο χώρο της Αριστεράς, στην πρώτη φάση της καριέρας του, η ποίησή του επαναστατική... Με τα έργα του σηματοδοτεί την πρώτη μεταπολεμική γενιά των Ελλήνων ποιητών. «Πάνω στα ματωμένα πουκάμισα των σκοτωμένων / Εμείς καθόμασταν τα βράδια Και ζωγραφίζαμε σκηνές απ' την αυριανή ευτυχία του κόσμου / Έτσι γεννήθηκαν οι σημαίες μας» (Τ. Λειβαδίτης Σημαίες).

Γόνος του Λύσανδρου Λειβαδίτη και της Βασιλικής Kοντοπούλου, ο Τάσος Λειβαδίτης γεννήθηκε (20 Απριλίου 1922) και μεγάλωσε στην Αθήνα. Το 1940 εγγράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστήμιου της Αθήνας, όμως την εγκαταλείπει γρήγορα και αφοσιώνεται στην Αντίσταση. Κατά τη διάρκεια της κατοχής οργανώνεται στην Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, τη γνωστή σε όλους μας EΠON. Στην καρδιά της Κατοχής, το 1943, χάνει τον πατέρα του, ενώ 8 χρόνια αργότερα, το 1951, χάνει και τη μητέρα του ευρισκόμενος ο ίδιος εξόριστος στη Μακρόνησο.

Ο Λειβαδίτης υπήρξε εξόριστος από το 1947 στο Μούδρο, στη Μακρόνησο και μετά στον Αϊ Στράτη κι από' κει στις φυλακές Χατζηκώστα στην Αθήνα, απ' όπου αφέθηκε ελεύθερος το 1951, λόγω της έντονης πολιτικής δραστηριότητα που ανέπτυξε στο χώρο της Αριστεράς. Κατά τη διάρκεια της εξορίας του έγραψε το«Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου», το οποίο θεωρήθηκε «κήρυγμα ανατρεπτικό» και κατασχέθηκε. Τελικά, το δικαστήριο τον απάλλαξε λόγω αμφιβολιών (1955), ενώ το εν λόγω έργο του τιμήθηκε με το Πρώτο Βραβείο στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας της Βαρσοβίας.

Η πρώτη του ποιητική συλλογή ήταν η «Μάχη στην άκρη της νύχτας», που εκδόθηκε το 1952, ενώ η πρώτη του γνωριμία με το κοινό έγινε το 1946 μέσα από τις σελίδες του περιοδικού «Ελεύθερα Γράμματα» στο οποίο έγραφαν και πολλοί αριστεροί διανοούμενοι της εποχής. Μετά από αρκετά βιβλία που σηματοδότησαν την πρώτη φάση της καριέρας του -«την επαναστατική» σύμφωνα με τους ειδικούς- το 1972, εκδίδει το βιβλίο «Nυχτερινός επισκέπτης», που θεωρείται έναρξη της β' φάσης του έργου του την αποκαλούμενη, «συμβολική αλληγορική».

Η τρίτη φάση της καριέρας του χαρακτηρίστηκε «υπαρξιακή» από τους κριτικούς και ξεκινά από το τέλος της β΄φάσης το 1983, μέχρι και την έκδοση του«Χειρόγραφα του Φθινοπώρου», που εκδόθηκαν το 1990, μετά δηλαδή από το θάνατό του.

Στίχοι του Τάσου Λειβαδίτη μελοποιήθηκαν από το Μίκη Θεοδωράκη και δημιουργήθηκαν αξέχαστα τραγούδια, όπως το «Βρέχει στη φτωχογειτονιά», το «Σαββατόβραδο» αλλά και το «Δραπετσώνα», που στιγμάτισαν εκτός από τις επερχόμενες γενιές, κυρίως αυτή της δεκαετίας του 60.

Ο μεγάλος αυτός ποιητής έφυγε από τη ζωή στις 30 Οκτωβρίου του 1988, σε ηλικία 66 χρονών στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο ύστερα από δυο αλλεπάλληλες εγχειρήσεις για ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, που δυστυχώς όμως δεν απέτρεψαν το μοιραίο.

Πηγή: tvxs.gr

Αφιέρωμα στον Κ. Π. Καβάφη από τον Προοδευτικό Σύλλογο Κυριών

Ο Προοδευτικός Σύλλογος Κυριών Καστοριάς διοργανώνει 

την Κυριακή των Βαΐων 28 Απριλίου 2013 

και ώρα 20:00 μ.μ. 

στο Μπαϊρακτάρειο Ωδείο Καστοριάς 

ένα αφιέρωμα στον Κ.Π. Καβάφη 

για τα 150 χρόνια από την γέννησή του. 

Τη βραδιά θα πλαισιώνει μουσικά 

το σχήμα Dolce String Ensemble. 

Νίκος Καββαδίας, ο ποιητής των θαλασσών. Κι ένα μελοποιημένο ποίημα του: Γκεβάρα

Νίκος Καββαδίας (1910-1975): ήταν ένα περίεργο κράμα ανθρώπου και ποιητή. Σαν φτιαγμένος από διαφορετική πάστα. Η ποίηση του χαρακτηριστική. Από την πρώτη στροφή καταλαβαίνεις ότι πρόκειται για ποίημα του Μαραμπού (όπως συνήθιζαν να τον αποκαλούν οι φίλοι).

Της Έφης Μήτσιου

Από πολύ μικρή ηλικία άρχισε την ποιητική του συγγραφή. Στα 18 χρόνια μπάρκαρε για πρώτη φορά. Η θάλασσα και τα ταξίδια του έμελλαν να τον σημαδέψουν για πάντα, μιας και έγιναν πηγή έμπνευσης και αναφοράς σε όλα του τα έργα.

Το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου τον αναγκάζει να μείνει στην στεριά, ενώ στέλνεται στο αλβανικό μέτωπο. Συμμετέχει στην αντίσταση κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ενώ στην περίοδο του Εμφυλίου, από το 1945 έως το 1946 τίθεται επικεφαλής του ΕΑΜ Λογοτεχνών – Ποιητών. Θέση όμως που θα εγκαταλείψει για να ξαναγυρίσει εκεί που νιώθει ελεύθερος, στα καράβια.

Ο Θανάσης Βαλτινός γράφει
χαρακτηριστικά για τη σχέση του ποιητή με την Aριστερά:

«Ο Καββαδίας δεν ήταν πολιτικοποιημένος με τη στενή έννοια. Ένα άλλο κομμάτι της ποιητικής του ιδιοφυΐας ήταν ότι δεν τη ρητόρευσε ποτέ τη σχέση του με όλα αυτά τα θέματα που τον απασχολούσαν. Δεν το έκανε ποτέ με βαρύγδουπο τρόπο, που το έκαναν άλλοι, ταλανίζοντας τη λογοτεχνία μας. Υπάρχει τόσο πολύ σαβούρα, που πρέπει να πεταχτεί από πάνω μας. Όλο αυτό το σπουδαίο υλικό (πόλεμος, κατοχή, χούντα κ.τ.λ.) κακόπαθε πολύ. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις των ανθρώπων που ούτε μεταχειρίσθηκαν, ούτε εκμεταλλεύτηκαν ευκαιριακά αβανταδόρικα τέτοια θέματα. Ο Καββαδίας αποτελεί εξαίρεση».

Ποίηση καθαρά βιωματική. Η θάλασσα αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης. Τα ποιήματα του χαρακτηρίζονται από ιδιωματισμούς ξεφεύγοντας από την παραδοσιακή νεοελληνική ποίηση: Εξωτισμός, κοσμοπολιτισμός, υπερεαλισμός, στοιχεία οδηγούν τον αναγνώστη να δραπετεύσει από τα όρια της πραγματικότητας. Περιγραφές από καυγάδες, πληρωμένους έρωτες, ιθαγενείς… Τυχοδιώκτης, σαν ένας άλλος Δον Κιχώτης, να κυνηγά θαλάσσιους ανεμόμυλους.

Ο ποιητής των θαλασσών άφησε παρακαταθήκη μικρό σε έκταση έργο, όμως αυτό δεν μειώνει διόλου την αξία του. Τρείς ποιητικές συλλογές, ένα μυθιστόρημα και τρία πεζογραφήματα. Ανήκε στην γενιά του ’30 μαζί με τους Σεφέρη, Εμπειρίκο, Εγγονόπουλο κ.α.

Πέθανε το 1975 στην Αθήνα αφού υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο. Τελικά, παρόλο που δεν το ήθελε, είχε μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες…
Πηγή: tvxs